Israel and Palestine

Read the two documents attached. Then (1) assuming a two-state solution to the current conflict and (2)  taking into account the histories, cultures, and economies of Israel and Palestine, propose paths to peace between the close neighbors. As an afterthought suggest how the U.S. might help. Then translate your report first into Arabic and then into Hebrew.

_________________________________

Paths to Peace: A Framework for Israeli-Palestinian Coexistence

Executive Summary

Drawing on principles of inventive negotiation and the empirical relationship between trade and peace, this report proposes concrete pathways toward sustainable peace between Israel and Palestine under a two-state framework. The approach emphasizes building economic interdependence, fostering person-to-person relationships, and creating shared prosperity rather than merely dividing resources.

I. Foundation: Moving Beyond Zero-Sum Thinking

The Israeli-Palestinian conflict has been trapped in what negotiation scholars call "competitive bargaining" – a zero-sum mentality where one side's gain is perceived as the other's loss. True peace requires a shift to inventive negotiation: focusing not on dividing the pie, but on building a pie factory together.

Core Principle: Trade Causes Peace

Empirical research demonstrates that international trade promotes peace through three mechanisms:

• Interpersonal understanding through repeated interactions
• Economic interdependence that makes conflict costly
• Diversity-led innovation that creates new opportunities

Countries with higher trade levels per capita consistently show lower violence rates. The European Union's success in keeping France and Germany peaceful after centuries of warfare exemplifies this principle.

II. Economic Integration Pathways

A. Jerusalem as International Economic Hub

Religious Tourism Infrastructure

• Establish Jerusalem's Old City as an internationally administered heritage site (potentially under UN or neutral third-party management)
• Develop world-class tourism infrastructure serving Christian, Jewish, and Muslim pilgrims
• Potential annual revenue: $10-20 billion (representing 10-15% of combined regional GDP)
• Per capita benefit: approximately $1,500 annually for both Israeli and Palestinian citizens

Transportation Connectivity

• Integrate with regional rail networks (Hijaz Railway connecting Iran, Jordan, Syria, Turkey, and Europe)
• Build modern transit connecting East Jerusalem (Palestinian capital), West Jerusalem (Israeli capital), and the Old City
• Facilitate movement of goods and people while maintaining security

Trade Zone Development

• Create joint Israeli-Palestinian industrial parks along borders
• Remove all commercial boycotts and trade barriers between the two states
• Enable companies like Nestlé to integrate complementary operations in both territories
• Follow the PeaceWorks model: joint ventures producing goods marketed internationally

B. Regional Economic Integration

Agricultural and Technology Cooperation

• Israeli advanced agricultural technology + Palestinian agricultural land and labor
• Water management partnerships sharing expertise and resources
• Technology transfer programs in solar energy, desalination, and sustainable agriculture

Manufacturing and Services

• Joint production facilities capitalizing on Israeli technology and Palestinian workforce
• Shared special economic zones with tax incentives for binational companies
• Palestinian access to Israeli ports and airports; Israeli access to Arab markets through Palestine

Tourism Circuit Development

• Integrated Holy Land tourism packages covering sites in both countries
• Bethlehem, Nazareth, Jericho, Dead Sea, Red Sea, Sea of Galilee as shared assets
• Joint marketing to international religious tourism markets
• Potential model: Jerusalem 2032 Olympic Games bid as symbol of reconciliation

III. Relationship-Building Mechanisms

A. Facilitated Multi-Party Negotiations

Professional Facilitation Research on complex international energy projects shows that neutral third-party facilitators:

• Shorten negotiation times
• Yield more durable agreements
• Promote egalitarianism and trust
• Enable "consensus building" over position-based bargaining

Key Facilitation Principles

• Equal voice (though not necessarily equal power) for all stakeholders
• Separate working groups for specific issues (water, security, economic development, cultural sites)
• Multiple meeting formats: plenary sessions, caucuses, one-on-one sessions
• "Sleeping on it" – multi-day retreats allowing for reflection
• Brainstorming without criticism or attribution
• Packaging ideas together rather than sequential negotiation

Facilitator Selection

• Joint selection by Israeli and Palestinian representatives
• International expertise in consensus building (Susskind model)
• Cultural competence in both Middle Eastern and Western negotiation styles
• Brought in at the beginning of processes, not after impasses develop

B. Leveraging Diversity Through Structured Dialogue

Cross-Cultural Exchange Programs

• Business delegations visiting counterpart facilities
• University student exchanges and joint research programs
• Professional association conferences (doctors, engineers, teachers, artists)
• Youth sports and cultural programs

Innovation Through Diversity Research consistently shows diverse work groups generate more creative solutions than homogeneous ones, once relationships develop. Israeli-Palestinian teams have complementary strengths:

• Israeli strengths: technology, capital access, international marketing networks
• Palestinian strengths: regional market knowledge, Arabic language capabilities, cultural connections to broader Arab world

Joint Innovation Centers

• Establish binational research facilities modeled on Philips MyHeart consortium
• Focus on shared challenges: water scarcity, renewable energy, agriculture, medical technology
• Open intellectual property arrangements encouraging collaboration
• Include participants from multiple countries (Jordan, Egypt, UAE) to broaden perspectives

C. Managing Emotional Obstacles

Understanding Anger and Trauma Both populations carry deep historical trauma and present-day anger. Neuroscience shows that negative emotions shut down creativity and persist longer than rational thought changes.

Emotional Management Strategies

• Acknowledge historical grievances without dwelling in them
• Focus on future opportunities rather than past injustices
• Use complaints as information about needs and concerns
• Take breaks when anger escalates rather than allowing confrontation
• Build shared positive experiences (joint economic success, cultural events, humanitarian cooperation)

Complaint Handling as Innovation Allow structured "venting" of frustrations in controlled settings with facilitators, transforming complaints into problem-solving opportunities. This follows creative team models where initial complaint sessions lead to breakthrough solutions.

IV. Institutional Framework

A. Economic Institutions

Binational Development Bank

• Capitalized by international donors and both governments
• Funds cross-border infrastructure and joint ventures
• Provides loans to binational businesses
• Manages compensation for settlements relocation

Joint Trade Commission

• Coordinates tariff policies and trade facilitation
• Resolves commercial disputes
• Promotes exports to third countries
• Manages economic zones

Tourism Authority

• Markets Holy Land as integrated destination
• Coordinates infrastructure development
• Sets quality standards
• Distributes revenues equitably

B. Security and Governance

Phased Sovereignty Approach

• Initial period of international presence in sensitive areas
• Gradual transition to full Palestinian sovereignty with security cooperation
• Israeli security concerns addressed through intelligence sharing and joint operations against extremists
• Palestinian sovereignty respected through removal of checkpoints and freedom of movement

Jerusalem Administration

• Old City: International administration (UN, special committee, or consortium of neutral nations)
• West Jerusalem: Israeli capital
• East Jerusalem: Palestinian capital
• Shared municipal services where practical (water, electricity, emergency services)
• Free access to holy sites for all

C. Cultural and Educational Reform

Curriculum Development

• Joint committees developing shared history materials
• Emphasis on narrative understanding rather than single truth
• Education about economic benefits of peace
• Language programs (Hebrew for Palestinians, Arabic for Israelis)

Media Cooperation

• Joint broadcasting ventures
• Cross-publication of moderate voices
• Collaborative journalism projects
• Social media campaigns promoting people-to-people stories

V. Implementation Strategy

Phase 1: Immediate Confidence Building (Months 1-12)

Economic Quick Wins

• Remove checkpoints hindering Palestinian economic activity
• Open Israeli markets to Palestinian goods (eliminate de facto boycotts)
• Begin joint infrastructure projects (roads, utilities, telecommunications)
• Establish first joint industrial park

People-to-People Initiatives

• Restart business delegations and trade missions
• Launch university exchange programs
• Begin facilitated dialogue sessions with business leaders, civil society

Security Cooperation

• Intelligence sharing against extremists on both sides
• Joint policing of industrial parks and border areas
• Confidence-building through coordination rather than confrontation

Phase 2: Institution Building (Years 1-3)

Establish Economic Framework

• Launch Binational Development Bank
• Create Joint Trade Commission
• Begin Jerusalem tourism infrastructure planning
• Formalize special economic zones

Political Settlement

• Finalize borders based on 1967 lines with agreed land swaps
• Reach agreement on Jerusalem administration model
• Establish compensation mechanism for settlements
• Define security arrangements

Regional Integration

• Negotiate Palestinian access to Arab League and regional trade agreements
• Integrate transportation networks
• Coordinate with Jordan, Egypt on Gaza development

Phase 3: Full Implementation (Years 3-10)

Economic Integration

• Complete major infrastructure projects
• Achieve free trade between the two states
• Launch Jerusalem tourism as world-class destination
• Develop multiple successful binational companies

Normalization

• Full diplomatic relations
• Minimal border restrictions for economic activity
• Integrated labor markets in certain sectors
• Joint regional development initiatives

Generational Change

• New generation grows up with peace and economic opportunity
• Educational reforms produce citizens seeing neighbors as partners
• Economic interdependence makes conflict practically unthinkable

VI. The Role of the United States

A. Economic Support

Development Finance

• Fund Binational Development Bank with multi-billion dollar initial capitalization
• Provide loan guarantees for infrastructure projects
• Support private investment through risk insurance
• Redirect military aid toward economic development

Trade Access

• Preferential trade agreements for products from joint Israeli-Palestinian ventures
• Technical assistance for export development
• Market access to U.S. for Palestinian goods
• Tourism promotion of Holy Land destinations in American markets

B. Diplomatic Facilitation

Honest Broker Role

• Maintain relationships with both sides
• Provide or fund professional facilitators
• Host negotiation sessions on neutral ground
• Monitor agreement implementation

Regional Coordination

• Engage Arab states in supporting Palestinian economic development
• Encourage regional trade integration
• Build on Abraham Accords momentum
• Facilitate Gaza development through Egypt-Israel-Palestine coordination

C. Changed Incentive Structure

Stop Using Trade as a Weapon The historical record is clear: trade sanctions don't work and often backfire (Jefferson 1807, Japan 1940, Cuba 1959, Iraq 1989-2003). America should:

• Oppose all boycotts and sanctions in the region
• Make aid contingent on economic cooperation, not political positions
• Reward peace dividends with increased trade and investment
• Recognize that coercion doesn't work; exchange does

Investment Over Military Aid

• Gradually shift from military assistance to economic development support
• One cruise missile costs the same as 2,000 computers – choose computers
• Build internet infrastructure and educational technology
• Support entrepreneurship and innovation ecosystems

D. Model Alternative Approaches

Move Beyond Threat-Based Diplomacy

• Focus on opportunities rather than threats
• Emphasize carrots over sticks
• Support grassroots peace-building over government-to-government only
• Recognize that citizens build peace; governments just formalize it

Educational and Cultural Exchange

• Expand Fulbright and similar programs
• Support civil society connections
• Fund joint research between American, Israeli, and Palestinian universities
• Promote people-to-people programs through NGOs

VII. Addressing Obstacles

A. Extremism on Both Sides

Economic Incentives Against Violence Make clear the cost of violence:

• Every rocket or suicide attack costs both populations $1,500+ per person in lost tourism and trade
• Security incidents trigger automatic economic losses
• Peace generates measurable prosperity gains

Marginalize Extremists Through Prosperity

• Economic opportunity reduces recruitment for violent movements
• Middle class stake in stability
• Demonstrate that peace delivers better results than conflict

B. Historical Mistrust

Build Trust Through Transparency

• Open intellectual property sharing in joint ventures
• Transparent revenue sharing from Jerusalem tourism
• Joint oversight committees with balanced representation
• Independent monitoring of agreements

Start Small, Build Gradually

• Begin with business relationships before political solutions
• Let economic success demonstrate benefits of cooperation
• Use successful joint ventures as models
• Celebrate shared achievements publicly

C. External Spoilers

Regional Support

• Engage Arab states in supporting Palestinian economic development
• Build on normalization agreements with UAE, Bahrain, Morocco
• Turkish and Qatari investment in Palestinian territories
• Iranian influence countered by prosperity alternative

International Community

• EU, UN, World Bank support for development
• Asian investment in infrastructure (Chinese Belt and Road participation)
• Broad international consensus supporting two-state economic integration

VIII. Success Metrics

Economic Indicators

• Bilateral trade volume growth
• Number of joint ventures established
• Tourism revenues to Jerusalem
• Palestinian GDP per capita growth
• Israeli market access for Palestinian goods
• Cross-border employment levels

Social Indicators

• Public opinion polls on attitudes toward neighbors
• Participation in exchange programs
• Mixed Jewish-Arab business associations
• Media coverage tone analysis
• Incidents of violence (trending downward)

Political Indicators

• Implementation of agreement provisions
• Successful dispute resolution through joint mechanisms
• Expansion of cooperation areas
• Sustainability of governing coalitions supporting peace

Conclusion: From Sword to Prosperity

Like Solomon's sword threatening to divide the child, the current approach to Israeli-Palestinian relations threatens to destroy what both peoples love. The true mother was willing to give up her claim to save the child. Both Israelis and Palestinians must be willing to give up total claims to create shared prosperity.

Peace is not enough. Peace is merely a necessary condition for prosperity. The goal must be prosperity, with peace as the pathway there. When both populations see that cooperation yields $1,500 per person annually while conflict costs that same amount, the incentive structure changes fundamentally.

The inventive negotiation approach – building pie factories instead of dividing pies – offers a proven framework. Trade causes peace through understanding, interdependence, and innovation. The European Union transformed centuries of Franco-German warfare. Japan and Boeing created partnership from WWII enmity. Steve Jobs and Bob Iger built Disney-Pixar success through collaborative imagination.

Israeli and Palestinian entrepreneurs, farmers, engineers, and families can do the same. They need not wait for politicians to grant peace. Citizens build peace through commercial and cultural exchange. Governments simply formalize what people create.

The paths outlined here – economic integration, facilitated dialogue, Jerusalem as international hub, regional connectivity – are practical, proven approaches. They require courage to imagine peace, wisdom to structure incentives correctly, and patience to build relationships gradually.

As Kipling wrote: "When two strong people stand face to face, though they come from the ends of the earth," differences can be resolved. The responsibility lies not with governments but with individual people choosing cooperation over conflict, prosperity over revenge, and shared futures over divided pasts.

The question is not whether peace is possible, but whether both peoples want prosperity enough to pursue it. The answer, ultimately, lies in the hands of citizens, not politicians.

AND?

_________________________________

For a quarter century we have advocated an Olympic Games centered in Jerusalem. See www.JerusalemOlympics.org. That imagined peacebuilding event seems now a long way off given the most recent horrific violence. We are sad to note that a decade ago the proposal was moving along in a very positive way. See the encouraging letter from letter just below from Thomas Bach, then President of the International Olympic Committee. The Israeli Olympic Committee also supported the idea, but it was quashed by the then Mayor of Jerusalem. Too bad for the world.

مسارات السلام: إطار للتعايش الإسرائيلي الفلسطيني

الملخص التنفيذي

بالاستناد إلى مبادئ التفاوض الابتكاري والعلاقة التجريبية بين التجارة والسلام، يقترح هذا التقرير مسارات ملموسة نحو سلام مستدام بين إسرائيل وفلسطين في إطار حل الدولتين. يركز النهج على بناء الترابط الاقتصادي، وتعزيز العلاقات بين الأفراد، وخلق الرخاء المشترك بدلاً من مجرد تقسيم الموارد.

أولاً: الأساس: تجاوز التفكير الصفري

ظل الصراع الإسرائيلي الفلسطيني محاصراً فيما يسميه علماء التفاوض "المساومة التنافسية" – عقلية صفرية حيث يُنظر إلى مكسب أحد الطرفين على أنه خسارة الطرف الآخر. يتطلب السلام الحقيقي التحول إلى التفاوض الابتكاري: التركيز ليس على تقسيم الكعكة، بل على بناء مصنع كعك معاً.

المبدأ الأساسي: التجارة تصنع السلام

تُظهر الأبحاث التجريبية أن التجارة الدولية تعزز السلام من خلال ثلاث آليات:

• التفاهم بين الأفراد من خلال التفاعلات المتكررة
• الترابط الاقتصادي الذي يجعل النزاع مكلفاً
• الابتكار المدفوع بالتنوع الذي يخلق فرصاً جديدة

البلدان ذات المستويات الأعلى من التجارة للفرد تُظهر باستمرار مستويات أقل من العنف. يجسد نجاح الاتحاد الأوروبي في الحفاظ على السلام بين فرنسا وألمانيا بعد قرون من الحروب هذا المبدأ.

ثانياً: مسارات التكامل الاقتصادي

أ. القدس كمركز اقتصادي دولي

البنية التحتية للسياحة الدينية

• إنشاء البلدة القديمة في القدس كموقع تراث عالمي تحت إدارة دولية (ربما تحت إشراف الأمم المتحدة أو طرف ثالث محايد)
• تطوير بنية تحتية سياحية عالمية المستوى تخدم الحجاج المسيحيين واليهود والمسلمين
• الإيرادات السنوية المحتملة: 10-20 مليار دولار (تمثل 10-15٪ من الناتج المحلي الإجمالي الإقليمي المشترك)
• الفائدة للفرد: حوالي 1,500 دولار سنوياً لكل من المواطنين الإسرائيليين والفلسطينيين

الربط بالنقل

• التكامل مع شبكات السكك الحديدية الإقليمية (سكة حديد الحجاز التي تربط إيران والأردن وسوريا وتركيا وأوروبا)
• بناء نقل حديث يربط القدس الشرقية (العاصمة الفلسطينية) والقدس الغربية (العاصمة الإسرائيلية) والبلدة القديمة
• تسهيل حركة البضائع والأشخاص مع الحفاظ على الأمن

تطوير المناطق التجارية

• إنشاء مناطق صناعية مشتركة إسرائيلية فلسطينية على طول الحدود
• إزالة جميع المقاطعات التجارية والحواجز التجارية بين الدولتين
• تمكين شركات مثل نستله من دمج العمليات التكميلية في كلا الإقليمين
• اتباع نموذج PeaceWorks: مشاريع مشتركة تنتج سلعاً تُسوق دولياً

ب. التكامل الاقتصادي الإقليمي

التعاون الزراعي والتكنولوجي

• التكنولوجيا الزراعية المتقدمة الإسرائيلية + الأراضي والعمالة الزراعية الفلسطينية
• شراكات إدارة المياه تتشارك الخبرات والموارد
• برامج نقل التكنولوجيا في الطاقة الشمسية وتحلية المياه والزراعة المستدامة

التصنيع والخدمات

• مرافق إنتاج مشتركة تستفيد من التكنولوجيا الإسرائيلية والقوى العاملة الفلسطينية
• مناطق اقتصادية خاصة مشتركة مع حوافز ضريبية للشركات ثنائية القومية
• وصول فلسطيني إلى الموانئ والمطارات الإسرائيلية؛ وصول إسرائيلي إلى الأسواق العربية عبر فلسطين

تطوير دائرة السياحة

• باقات سياحية متكاملة للأراضي المقدسة تغطي المواقع في كلا البلدين
• بيت لحم والناصرة وأريحا والبحر الميت والبحر الأحمر وبحيرة طبريا كأصول مشتركة
• تسويق مشترك لأسواق السياحة الدينية الدولية
• نموذج محتمل: عرض استضافة أولمبياد القدس 2032 كرمز للمصالحة

ثالثاً: آليات بناء العلاقات

أ. المفاوضات متعددة الأطراف الميسرة

التيسير المهني تُظهر الأبحاث حول مشاريع الطاقة الدولية المعقدة أن الميسرين من طرف ثالث محايد :

• يقصرون أوقات التفاوض
• يحققون اتفاقيات أكثر ديمومة
• يعززون المساواة والثقة
• يمكّنون "بناء الإجماع" على المساومة القائمة على المواقف

مبادئ التيسير الأساسية

• صوت متساوٍ (وإن لم يكن بالضرورة قوة متساوية) لجميع أصحاب المصلحة
• مجموعات عمل منفصلة لقضايا محددة (المياه، الأمن، التنمية الاقتصادية، المواقع الثقافية)
• أشكال اجتماعات متعددة: جلسات عامة، اجتماعات مغلقة، جلسات فردية
• "النوم على الأمر" – خلوات متعددة الأيام تسمح بالتفكير
• العصف الذهني دون نقد أو إسناد
• تجميع الأفكار معاً بدلاً من التفاوض المتسلسل

اختيار الميسر

• اختيار مشترك من قبل الممثلين الإسرائيليين والفلسطينيين
• خبرة دولية في بناء الإجماع (نموذج سوسكيند)
• كفاءة ثقافية في أساليب التفاوض في الشرق الأوسط والغرب
• يتم إحضارهم في بداية العمليات، وليس بعد حدوث المآزق

ب. الاستفادة من التنوع من خلال الحوار المنظم

برامج التبادل بين الثقافات

• وفود تجارية تزور المرافق المقابلة
• تبادلات طلابية جامعية ومشاريع بحثية مشتركة
• مؤتمرات الجمعيات المهنية (الأطباء والمهندسون والمعلمون والفنانون)
• برامج رياضية وثقافية للشباب

الابتكار من خلال التنوع تُظهر الأبحاث باستمرار أن مجموعات العمل المتنوعة تولد حلولاً أكثر إبداعاً من المجموعات المتجانسة، بمجرد تطوير العلاقات. فرق إسرائيلية فلسطينية لديها نقاط قوة متكاملة:

• نقاط القوة الإسرائيلية: التكنولوجيا، الوصول إلى رأس المال، شبكات التسويق الدولية
• نقاط القوة الفلسطينية: معرفة السوق الإقليمية، قدرات اللغة العربية، الروابط الثقافية مع العالم العربي الأوسع

مراكز الابتكار المشتركة

• إنشاء مرافق بحثية ثنائية القومية على غرار اتحاد Philips MyHeart
• التركيز على التحديات المشتركة: ندرة المياه، الطاقة المتجددة، الزراعة، التكنولوجيا الطبية
• ترتيبات الملكية الفكرية المفتوحة تشجع التعاون
• تشمل مشاركين من دول متعددة (الأردن ومصر والإمارات) لتوسيع المنظورات

ج. إدارة العقبات العاطفية

فهم الغضب والصدمة كلا الشعبين يحملان صدمة تاريخية عميقة وغضباً في الوقت الحاضر. يُظهر علم الأعصاب أن المشاعر السلبية تغلق الإبداع وتستمر أطول من تغيرات التفكير العقلاني.

استراتيجيات الإدارة العاطفية

• الاعتراف بالمظالم التاريخية دون الإقامة فيها
• التركيز على الفرص المستقبلية بدلاً من الظلم الماضي
• استخدام الشكاوى كمعلومات حول الاحتياجات والمخاوف
• أخذ فترات راحة عند تصاعد الغضب بدلاً من السماح بالمواجهة
• بناء تجارب إيجابية مشتركة (النجاح الاقتصادي المشترك، الأحداث الثقافية، التعاون الإنساني)

معالجة الشكاوى كابتكار السماح "بالتنفيس" المنظم للإحباطات في بيئات محكومة مع ميسرين، وتحويل الشكاوى إلى فرص لحل المشكلات. يتبع هذا نماذج الفرق الإبداعية حيث تؤدي جلسات الشكوى الأولية إلى حلول اختراقية.

رابعاً: الإطار المؤسسي

أ. المؤسسات الاقتصادية

البنك الإنمائي ثنائي القومية

• يتم رسملته من قبل المانحين الدوليين وكلا الحكومتين
• يمول البنية التحتية العابرة للحدود والمشاريع المشتركة
• يقدم قروضاً للشركات ثنائية القومية
• يدير التعويضات عن نقل المستوطنات

اللجنة التجارية المشتركة

• تنسق سياسات التعريفات وتسهيل التجارة
• تحل النزاعات التجارية
• تعزز الصادرات إلى بلدان ثالثة
• تدير المناطق الاقتصادية

هيئة السياحة

• تسوق الأرض المقدسة كوجهة متكاملة
• تنسق تطوير البنية التحتية
• تضع معايير الجودة
• توزع الإيرادات بشكل عادل

ب. الأمن والحكم

نهج السيادة التدريجي

• فترة أولية من الوجود الدولي في المناطق الحساسة
• انتقال تدريجي إلى السيادة الفلسطينية الكاملة مع التعاون الأمني
• معالجة المخاوف الأمنية الإسرائيلية من خلال تبادل المعلومات الاستخباراتية والعمليات المشتركة ضد المتطرفين
• احترام السيادة الفلسطينية من خلال إزالة نقاط التفتيش وحرية التنقل

إدارة القدس

• البلدة القديمة: إدارة دولية (الأمم المتحدة أو لجنة خاصة أو اتحاد من الدول المحايدة)
• القدس الغربية: العاصمة الإسرائيلية
• القدس الشرقية: العاصمة الفلسطينية
• الخدمات البلدية المشتركة حيثما كان عملياً (المياه والكهرباء وخدمات الطوارئ)
• وصول حر إلى الأماكن المقدسة للجميع

ج. الإصلاح الثقافي والتعليمي

تطوير المناهج

• لجان مشتركة تطور مواد تاريخية مشتركة
• التركيز على فهم الرواية بدلاً من الحقيقة الواحدة
• التعليم حول الفوائد الاقتصادية للسلام
• برامج اللغة (العبرية للفلسطينيين، العربية للإسرائيليين)

التعاون الإعلامي

• مشاريع بث مشتركة
• النشر المتبادل للأصوات المعتدلة
• مشاريع صحفية تعاونية
• حملات وسائل التواصل الاجتماعي تعزز قصص الأشخاص

خامساً: استراتيجية التنفيذ

المرحلة 1: بناء الثقة الفوري ( الأشهر 1-12)

انتصارات اقتصادية سريعة

• إزالة نقاط التفتيش التي تعيق النشاط الاقتصادي الفلسطيني
• فتح الأسواق الإسرائيلية للسلع الفلسطينية (إلغاء المقاطعات الفعلية)
• بدء مشاريع البنية التحتية المشتركة (الطرق والمرافق والاتصالات)
• إنشاء أول منطقة صناعية مشتركة

مبادرات بين الأشخاص

• إعادة تشغيل وفود الأعمال والبعثات التجارية
• إطلاق برامج التبادل ال

Retry

JL

Continue

Edit

جامعي

• بدء جلسات حوار ميسرة مع قادة الأعمال والمجتمع المدني

التعاون الأمني

• تبادل المعلومات الاستخباراتية ضد المتطرفين من كلا الجانبين
• الشرطة المشتركة للمناطق الصناعية ومناطق الحدود
• بناء الثقة من خلال التنسيق بدلاً من المواجهة

المرحلة 2: بناء المؤسسات ( السنوات 1-3)

إنشاء الإطار الاقتصادي

• إطلاق البنك الإنمائي ثنائي القومية
• إنشاء اللجنة التجارية المشتركة
• بدء تخطيط البنية التحتية السياحية في القدس
• إضفاء الطابع الرسمي على المناطق الاقتصادية الخاصة

التسوية السياسية

• وضع اللمسات الأخيرة على الحدود بناءً على خطوط 1967 مع تبادلات أراضٍ متفق عليها
• التوصل إلى اتفاق بشأن نموذج إدارة القدس
• إنشاء آلية تعويض للمستوطنات
• تحديد الترتيبات الأمنية

التكامل الإقليمي

• التفاوض على وصول فلسطيني إلى الجامعة العربية والاتفاقيات التجارية الإقليمية
• دمج شبكات النقل
• التنسيق مع الأردن ومصر بشأن تنمية غزة

المرحلة 3: التنفيذ الكامل ( السنوات 3-10)

التكامل الاقتصادي

• استكمال مشاريع البنية التحتية الكبرى
• تحقيق التجارة الحرة بين الدولتين
• إطلاق سياحة القدس كوجهة عالمية المستوى
• تطوير شركات ثنائية القومية ناجحة متعددة

التطبيع

• علاقات دبلوماسية كاملة
• قيود حدودية دنيا للنشاط الاقتصادي
• أسواق عمل متكاملة في قطاعات معينة
• مبادرات تنمية إقليمية مشتركة

التغيير الجيلي

• جيل جديد ينشأ مع السلام والفرص الاقتصادية
• الإصلاحات التعليمية تنتج مواطنين يرون الجيران كشركاء
• الترابط الاقتصادي يجعل الصراع غير مفكر فيه عملياً

سادساً: دور الولايات المتحدة

أ. الدعم الاقتصادي

تمويل التنمية

• تمويل البنك الإنمائي ثنائي القومية برأسمال أولي بمليارات الدولارات
• توفير ضمانات القروض لمشاريع البنية التحتية
• دعم الاستثمار الخاص من خلال تأمين المخاطر
• إعادة توجيه المساعدات العسكرية نحو التنمية الاقتصادية

الوصول التجاري

• اتفاقيات تجارية تفضيلية للمنتجات من المشاريع المشتركة الإسرائيلية الفلسطينية
• المساعدة الفنية لتطوير الصادرات
• الوصول إلى السوق الأمريكية للسلع الفلسطينية
• الترويج السياحي لوجهات الأراضي المقدسة في الأسواق الأمريكية

ب. التسهيل الدبلوماسي

دور الوسيط الصادق

• الحفاظ على العلاقات مع كلا الجانبين
• توفير أو تمويل ميسرين محترفين
• استضافة جلسات التفاوض على أرض محايدة
• مراقبة تنفيذ الاتفاق

التنسيق الإقليمي

• إشراك الدول العربية في دعم التنمية الاقتصادية الفلسطينية
• تشجيع التكامل التجاري الإقليمي
• البناء على زخم اتفاقيات إبراهيم
• تسهيل تنمية غزة من خلال التنسيق بين مصر وإسرائيل وفلسطين

ج. هيكل الحوافز المتغير

التوقف عن استخدام التجارة كسلاح السجل التاريخي واضح: العقوبات التجارية لا تعمل وغالباً ما تأتي بنتائج عكسية (جيفرسون 1807، اليابان 1940، كوبا 1959، العراق 1989-2003). يجب على أمريكا:

• معارضة جميع المقاطعات والعقوبات في المنطقة
• جعل المساعدات مرهونة بالتعاون الاقتصادي، وليس المواقف السياسية
• مكافأة أرباح السلام بزيادة التجارة والاستثمار
• الاعتراف بأن الإكراه لا يعمل؛ التبادل يعمل

الاستثمار بدلاً من المساعدات العسكرية

• التحول تدريجياً من المساعدات العسكرية إلى دعم التنمية الاقتصادية
• صاروخ كروز واحد يكلف نفس تكلفة 2,000 جهاز كمبيوتر - اختر أجهزة الكمبيوتر
• بناء البنية التحتية للإنترنت والتكنولوجيا التعليمية
• دعم ريادة الأعمال والنظم الإيكولوجية للابتكار

د. نمذجة الأساليب البديلة

تجاوز الدبلوماسية القائمة على التهديد

• التركيز على الفرص بدلاً من التهديدات
• التأكيد على الجزر بدلاً من العصي
• دعم بناء السلام الشعبي بدلاً من الحكومة إلى الحكومة فقط
• الاعتراف بأن المواطنين يبنون السلام؛ الحكومات فقط تضفي عليه الطابع الرسمي

التبادل التعليمي والثقافي

• توسيع برامج فولبرايت والبرامج المماثلة
• دعم روابط المجتمع المدني
• تمويل البحث المشترك بين الجامعات الأمريكية والإسرائيلية والفلسطينية
• تعزيز البرامج بين الأشخاص من خلال المنظمات غير الحكومية

سابعاً: معالجة العقبات

أ. التطرف من كلا الجانبين

الحوافز الاقتصادية ضد العنف توضيح تكلفة العنف :

• كل صاروخ أو هجوم انتحاري يكلف كلا الشعبين 1,500 دولار + للفرد في خسارة السياحة والتجارة
• الحوادث الأمنية تؤدي إلى خسائر اقتصادية تلقائية
• السلام يولد مكاسب رخاء قابلة للقياس

تهميش المتطرفين من خلال الرخاء

• الفرصة الاقتصادية تقلل من التجنيد للحركات العنيفة
• مصلحة الطبقة المتوسطة في الاستقرار
• إظهار أن السلام يحقق نتائج أفضل من الصراع

ب. عدم الثقة التاريخي

بناء الثقة من خلال الشفافية

• المشاركة المفتوحة للملكية الفكرية في المشاريع المشتركة
• تقاسم شفاف للإيرادات من سياحة القدس
• لجان رقابة مشتركة مع تمثيل متوازن
• مراقبة مستقلة للاتفاقيات

ابدأ صغيراً، ابنِ تدريجياً

• ابدأ بالعلاقات التجارية قبل الحلول السياسية
• دع النجاح الاقتصادي يثبت فوائد التعاون
• استخدم المشاريع المشتركة الناجحة كنماذج
• احتفل بالإنجازات المشتركة علناً

ج. المفسدون الخارجيون

الدعم الإقليمي

• إشراك الدول العربية في دعم التنمية الاقتصادية الفلسطينية
• البناء على اتفاقيات التطبيع مع الإمارات والبحرين والمغرب
• الاستثمار التركي والقطري في الأراضي الفلسطينية
• مواجهة التأثير الإيراني ببديل الرخاء

المجتمع الدولي

• دعم الاتحاد الأوروبي والأمم المتحدة والبنك الدولي للتنمية
• الاستثمار الآسيوي في البنية التحتية (مشاركة الحزام والطريق الصيني)
• إجماع دولي واسع يدعم التكامل الاقتصادي للدولتين

ثامناً: مقاييس النجاح

المؤشرات الاقتصادية

• نمو حجم التجارة الثنائية
• عدد المشاريع المشتركة المنشأة
• إيرادات السياحة إلى القدس
• نمو الناتج المحلي الإجمالي للفرد الفلسطيني
• وصول السوق الإسرائيلي للسلع الفلسطينية
• مستويات التوظيف عبر الحدود

المؤشرات الاجتماعية

• استطلاعات الرأي العام حول المواقف تجاه الجيران
• المشاركة في برامج التبادل
• جمعيات الأعمال المختلطة اليهودية العربية
• تحليل نبرة التغطية الإعلامية
• حوادث العنف (اتجاه تنازلي)

المؤشرات السياسية

• تنفيذ أحكام الاتفاق
• حل النزاعات الناجح من خلال الآليات المشتركة
• توسع مجالات التعاون
• استدامة الائتلافات الحاكمة الداعمة للسلام

الخاتمة: من السيف إلى الرخاء

مثل سيف سليمان الذي يهدد بتقسيم الطفل، فإن النهج الحالي للعلاقات الإسرائيلية الفلسطينية يهدد بتدمير ما يحبه كلا الشعبين. كانت الأم الحقيقية على استعداد للتخلي عن مطالبتها لإنقاذ الطفل. يجب على الإسرائيليين والفلسطينيين أن يكونوا على استعداد للتخلي عن المطالبات الكاملة لخلق رخاء مشترك.

السلام ليس كافياً. السلام هو مجرد شرط ضروري للرخاء. يجب أن يكون الهدف هو الرخاء، مع السلام كمسار للوصول إلى هناك. عندما يرى كلا الشعبين أن التعاون يحقق 1,500 دولار للشخص سنوياً بينما يكلف الصراع نفس المبلغ، يتغير هيكل الحوافز بشكل أساسي.

نهج التفاوض الابتكاري - بناء مصانع الكعك بدلاً من تقسيم الكعك - يقدم إطاراً مثبتاً. التجارة تصنع السلام من خلال الفهم والترابط والابتكار. حوّل الاتحاد الأوروبي قروناً من الحرب الفرنسية الألمانية. أنشأت اليابان وبوينغ شراكة من عداوة الحرب العالمية الثانية. بنى ستيف جوبز وبوب إيغر نجاح ديزني-بيكسار من خلال الخيال التعاوني.

يمكن لرواد الأعمال والمزارعين والمهندسين والعائلات الإسرائيليين والفلسطينيين أن يفعلوا الشيء نفسه. لا يحتاجون إلى انتظار السياسيين لمنح السلام. يبني المواطنون السلام من خلال التبادل التجاري والثقافي. الحكومات ببساطة تضفي الطابع الرسمي على ما يخلقه الناس.

المسارات المحددة هنا - التكامل الاقتصادي، الحوار الميسر، القدس كمركز دولي، الربط الإقليمي - هي نهج عملية مثبتة. إنها تتطلب الشجاعة لتخيل السلام، والحكمة لهيكلة الحوافز بشكل صحيح، والصبر لبناء العلاقات تدريجياً.

كما كتب كيبلينغ: "عندما يقف شخصان قويان وجهاً لوجه، رغم أنهما يأتيان من أطراف الأرض"، يمكن حل الاختلافات. تقع المسؤولية ليس على الحكومات بل على الأفراد الذين يختارون التعاون على الصراع، والرخاء على الانتقام، والمستقبلات المشتركة على الماضي المقسم.

السؤال ليس ما إذا كان السلام ممكناً، بل ما إذا كان كلا الشعبين يريدان الرخاء بما يكفي لمتابعته. الإجابة، في نهاية المطاف، تكمن في أيدي المواطنين، وليس السياسيين.

נתיבים לשלום: מסגרת לדו- קיום ישראלי- פלסטיני

תקציר מנהלים

בהסתמך על עקרונות המשא ומתן החדשני והקשר האמפירי בין סחר לשלום, דוח זה מציע נתיבים קונקרטיים לשלום בר-קיימא בין ישראל ופלסטין במסגרת של שתי מדינות. הגישה מדגישה בניית תלות הדדית כלכלית, טיפוח יחסים בין-אישיים ויצירת שגשוג משותף במקום רק חלוקת משאבים.

I. יסוד: מעבר לחשיבה של סכום אפס

הסכסוך הישראלי-פלסטיני נלכד במה שחוקרי משא ומתן מכנים "מיקוח תחרותי" - מנטליות של סכום אפס שבה רווח של צד אחד נתפס כהפסד של הצד השני. שלום אמיתי דורש מעבר למשא ומתן חדשני: התמקדות לא בחלוקת העוגה, אלא בבניית מפעל עוגות ביחד.

עיקרון יסוד: סחר יוצר שלום

מחקר אמפירי מראה שסחר בינלאומי מקדם שלום דרך שלושה מנגנונים:

• הבנה בין-אישית דרך אינטראקציות חוזרות
• תלות הדדית כלכלית שהופכת סכסוך ליקר
• חדשנות מונעת גיוון שיוצרת הזדמנויות חדשות

מדינות עם רמות גבוהות יותר של סחר לנפש מציגות באופן עקבי רמות נמוכות יותר של אלימות. ההצלחה של האיחוד האירופי בשמירה על השלום בין צרפת וגרמניה לאחר מאות שנים של לחימה מדגימה עיקרון זה.

II. נתיבי אינטגרציה כלכלית

א. ירושלים כמוקד כלכלי בינלאומי

תשתית תיירות דתית

• הקמת העיר העתיקה בירושלים כאתר מורשת בינלאומי בניהול בינלאומי (אולי בפיקוח האו"ם או צד שלישי נייטרלי)
• פיתוח תשתית תיירות ברמה עולמית המשרתת צליינים נוצרים, יהודים ומוסלמים
• הכנסות שנתיות פוטנציאליות: 10-20 מיליארד דולר (מייצגות 10-15% מהתמ"ג האזורי המשולב)
• תועלת לנפש: כ-1,500 דולר בשנה לאזרחים ישראלים ופלסטינים כאחד

קישוריות תחבורה

• אינטגרציה עם רשתות רכבת אזוריות (רכבת החיג'אז המקשרת את איראן, ירדן, סוריה, טורקיה ואירופה)
• בניית תחבורה מודרנית המקשרת את מזרח ירושלים (בירת פלסטין), מערב ירושלים (בירת ישראל) והעיר העתיקה
• הקלה על תנועת סחורות ואנשים תוך שמירה על ביטחון

פיתוח אזורי מסחר

• יצירת אזורי תעשייה משותפים ישראלי-פלסטינים לאורך הגבולות
• הסרת כל החרמות מסחריות ומחסומים מסחריים בין שתי המדינות
• אפשור לחברות כמו נסטלה לשלב פעולות משלימות בשני הטריטוריות
• מעקב אחר מודל PeaceWorks: מיזמים משותפים המייצרים מוצרים המשווקים בינלאומית

ב. אינטגרציה כלכלית אזורית

שיתוף פעולה חקלאי וטכנולוגי

• טכנולוגיה חקלאית מתקדמת ישראלית + אדמה וכוח עבודה חקלאי פלסטיני
• שותפויות לניהול מים המשתפות מומחיות ומשאבים
• תוכניות להעברת טכנולוגיה באנרגיה סולארית, התפלה וחקלאות בת-קיימא

ייצור ושירותים

• מתקני ייצור משותפים המנצלים טכנולוגיה ישראלית וכוח עבודה פלסטיני
• אזורים כלכליים מיוחדים משותפים עם תמריצי מס לחברות דו-לאומיות
• גישה פלסטינית לנמלים ושדות תעופה ישראליים; גישה ישראלית לשווקים ערביים דרך פלסטין

פיתוח מעגל תיירות

• חבילות תיירות מאוחדות לארץ הקודש המכסות אתרים בשתי המדינות
• בית לחם, נצרת, יריחו, ים המלח, ים סוף, ים הכינרת כנכסים משותפים
• שיווק משותף לשווקי תיירות דתית בינלאומית
• מודל פוטנציאלי: מועמדות לאולימפיאדת ירושלים 2032 כסמל לפיוס

III. מנגנוני בניית יחסים

א. משא ומתן רב- צדדי מתווך

תיווך מקצועי מחקר על פרויקטי אנרגיה בינלאומיים מורכבים מראה שמתווכים מצד שלישי נייטרלי :

• מקצרים זמני משא ומתן
• משיגים הסכמים עמידים יותר
• מקדמים שוויוניות ואווירת אמון
• מאפשרים "בניית קונסנזוס" על פני מיקוח מבוסס עמדות

עקרונות תיווך מרכזיים

• קול שווה (אם כי לא בהכרח כוח שווה) לכל בעלי העניין
• קבוצות עבודה נפרדות לנושאים ספציפיים (מים, ביטחון, פיתוח כלכלי, אתרים תרבותיים)
• פורמטים מרובים של פגישות: מושבים מליאה, ישיבות סגורות, פגישות אחד על אחד
• "לישון על זה" - נסיגות של מספר ימים המאפשרות הרהור
• סיעור מוחות ללא ביקורת או ייחוס
• אריזת רעיונות ביחד במקום משא ומתן רציף

בחירת מתווך

• בחירה משותפת על ידי נציגים ישראלים ופלסטינים
• מומחיות בינלאומית בבניית קונסנזוס (מודל סוסקינד)
• יכולת תרבותית בסגנונות משא ומתן מזרח תיכוניים ומערביים
• מובאים בתחילת תהליכים, לא אחרי היווצרות מבוי סתום

ב. מינוף גיוון דרך דיאלוג מובנה

תוכניות חילופי תרבות

• משלחות עסקיות המבקרות במתקנים מקבילים
• חילופי סטודנטים באוניברסיטאות ופרויקטי מחקר משותפים
• כנסי עמותות מקצועיות (רופאים, מהנדסים, מורים, אמנים)
• תוכניות ספורט ותרבות לנוער

חדשנות דרך גיוון מחקר מראה באופן עקבי שקבוצות עבודה מגוונות מייצרות פתרונות יצירתיים יותר מקבוצות הומוגניות, ברגע שמפתחים יחסים. לצוותים ישראלי-פלסטינים יש חוזקות משלימות:

• חוזקות ישראליות: טכנולוגיה, גישה להון, רשתות שיווק בינלאומיות
• חוזקות פלסטיניות: ידע שוק אזורי, יכולות שפה ערבית, קשרים תרבותיים לעולם הערבי הרחב

מרכזי חדשנות משותפים

• הקמת מתקני מחקר דו-לאומיים בדוגמת קונסורציום Philips MyHeart
• התמקדות באתגרים משותפים: מחסור במים, אנרגיה מתחדשת, חקלאות, טכנולוגיה רפואית
• הסדרי קניין רוחני פתוחים המעודדים שיתוף פעולה
• הכללת משתתפים ממדינות מרובות (ירדן, מצרים, איחוד האמירויות) להרחבת פרספקטיבות

ג. ניהול מכשולים רגשיים

הבנת כעס וטראומה שני העמים נושאים טראומה היסטורית עמוקה וכעס בהווה. מדע המוח מראה שרגשות שליליים סוגרים יצירתיות ונמשכים זמן רב יותר משינויי מחשבה רציונליים.

אסטרטגיות ניהול רגשי

• הכרה בתלונות היסטוריות מבלי להתעכב בהן
• התמקדות בהזדמנויות עתידיות במקום בעוולות עבר
• שימוש בתלונות כמידע על צרכים וחששות
• לקיחת הפסקות כשהכעס מתגבר במקום לאפשר עימות
• בניית חוויות חיוביות משותפות (הצלחה כלכלית משותפת, אירועי תרבות, שיתוף פעולה הומניטרי)

טיפול בתלונות כחדשנות לאפשר "אוורור" מובנה של תסכולים בסביבות מבוקרות עם מתווכים, והפיכת תלונות להזדמנויות לפתרון בעיות. זה עוקב אחר מודלים של צוותים יצירתיים שבהם ישיבות תלונה ראשוניות מובילות לפתרונות פורצי דרך.

IV. מסגרת מוסדית

א. מוסדות כלכליים

בנק פיתוח דו- לאומי

• מהוון על ידי תורמים בינלאומיים ושתי הממשלות
• מממן תשתית חוצת גבולות ומיזמים משותפים
• מספק הלוואות לעסקים דו-לאומיים
• מנהל פיצויים על העתקת התנחלויות

ועדת סחר משותפת

• מתאמת מדי

Retry

JL

Continue

Edit

ניות תעריפים והקלת סחר

• פותרת מחלוקות מסחריות
• מקדמת יצוא למדינות שלישיות
• מנהלת אזורים כלכליים

רשות תיירות

• משווקת את ארץ הקודש כיעד משולב
• מתאמת פיתוח תשתית
• קובעת תקני איכות
• מחלקת הכנסות בצורה שוויונית

ב. ביטחון וממשל

גישת ריבונות מדורגת

• תקופה ראשונית של נוכחות בינלאומית באזורים רגישים
• מעבר הדרגתי לריבונות פלסטינית מלאה עם שיתוף פעולה ביטחוני
• מענה לחששות הביטחון הישראליים דרך שיתוף מודיעין ופעולות משותפות נגד קיצוניים
• כיבוד הריבונות הפלסטינית דרך הסרת מחסומים וחופש תנועה

ניהול ירושלים

• העיר העתיקה: ניהול בינלאומי (או"ם, ועדה מיוחדת או קונסורציום של מדינות נייטרליות)
• מערב ירושלים: בירת ישראל
• מזרח ירושלים: בירת פלסטין
• שירותים עירוניים משותפים במידת האפשר (מים, חשמל, שירותי חירום)
• גישה חופשית לאתרים קדושים לכולם

ג. רפורמה תרבותית וחינוכית

פיתוח תכניות לימודים

• ועדות משותפות המפתחות חומרי היסטוריה משותפים
• דגש על הבנת נרטיב במקום אמת יחידה
• חינוך על היתרונות הכלכליים של שלום
• תוכניות שפה (עברית לפלסטינים, ערבית לישראלים)

שיתוף פעולה תקשורתי

• מיזמי שידור משותפים
• פרסום הדדי של קולות מתונים
• פרויקטים עיתונאיים שיתופיים
• קמפיינים ברשתות חברתיות המקדמים סיפורים בין אנשים

V. אסטרטגיית יישום

שלב 1: בניית אמון מיידית ( חודשים 1-12)

ניצחונות כלכליים מהירים

• הסרת מחסומים המעכבים פעילות כלכלית פלסטינית
• פתיחת שווקים ישראליים למוצרים פלסטינים (ביטול חרמות דה-פקטו)
• התחלת פרויקטי תשתית משותפים (כבישים, שירותים, תקשורת)
• הקמת אזור תעשייה משותף ראשון

יזמות בין אנשים

• הפעלה מחדש של משלחות עסקיות ומשלחות סחר
• השקת תוכניות חילופי אוניברסיטאות
• התחלת ישיבות דיאלוג מתווכות עם מנהיגי עסקים, חברה אזרחית

שיתוף פעולה ביטחוני

• שיתוף מודיעין נגד קיצוניים משני הצדדים
• שיטור משותף של אזורי תעשייה ואזורי גבול
• בניית אמון דרך תיאום במקום עימות

שלב 2: בניית מוסדות ( שנים 1-3)

הקמת מסגרת כלכלית

• השקת הבנק הפיתוח הדו-לאומי
• יצירת הועדה המסחרית המשותפת
• תחילת תכנון תשתית תיירות ירושלים
• הפיכת אזורים כלכליים מיוחדים לרשמיים

הסדר פוליטי

• גימור סופי של גבולות המבוססים על קווי 1967 עם החלפות קרקע מוסכמות
• הגעה להסכם על מודל ניהול ירושלים
• הקמת מנגנון פיצויים להתנחלויות
• הגדרת הסדרי ביטחון

אינטגרציה אזורית

• משא ומתן על גישה פלסטינית לליגה הערבית והסכמי סחר אזוריים
• שילוב רשתות תחבורה
• תיאום עם ירדן, מצרים על פיתוח עזה

שלב 3: יישום מלא ( שנים 3-10)

אינטגרציה כלכלית

• השלמת פרויקטי תשתית מרכזיים
• השגת סחר חופשי בין שתי המדינות
• השקת תיירות ירושלים כיעד ברמה עולמית
• פיתוח מספר חברות דו-לאומיות מצליחות

נורמליזציה

• יחסים דיפלומטיים מלאים
• מגבלות גבול מינימליות לפעילות כלכלית
• שווקי עבודה משולבים במגזרים מסוימים
• יוזמות פיתוח אזוריות משותפות

שינוי דורי

• דור חדש גדל עם שלום והזדמנויות כלכליות
• רפורמות חינוכיות מייצרות אזרחים הרואים בשכנים שותפים
• תלות הדדית כלכלית הופכת סכסוך לבלתי מתקבל על הדעת מבחינה מעשית

VI. תפקיד ארצות הברית

א. תמיכה כלכלית

מימון פיתוח

• מימון הבנק הפיתוח הדו-לאומי בהון ראשוני של מיליארדי דולרים
• מתן ערבויות הלוואה לפרויקטי תשתית
• תמיכה בהשקעות פרטיות דרך ביטוח סיכונים
• הפניית סיוע צבאי לכיוון פיתוח כלכלי

גישה למסחר

• הסכמי סחר מועדפים למוצרים ממיזמים ישראלי-פלסטינים משותפים
• סיוע טכני לפיתוח יצוא
• גישה לשוק האמריקאי למוצרים פלסטינים
• קידום תיירות ליעדי ארץ הקודש בשווקים אמריקאיים

ב. תיווך דיפלומטי

תפקיד מתווך כן

• שמירה על יחסים עם שני הצדדים
• אספקה או מימון מתווכים מקצועיים
• אירוח ישיבות משא ומתן על קרקע נייטרלית
• ניטור יישום הסכמים

תיאום אזורי

• שיתוף מדינות ערב בתמיכה בפיתוח כלכלי פלסטיני
• עידוד אינטגרציה מסחרית אזורית
• בנייה על המומנטום של הסכמי אברהם
• הקלת פיתוח עזה דרך תיאום מצרים-ישראל-פלסטין

ג. מבנה תמריצים משתנה

הפסקת שימוש במסחר כנשק התיעוד ההיסטורי ברור: סנקציות סחר לא עובדות ולעתים קרובות חוזרות בבומרנג (ג'פרסון 1807, יפן 1940, קובה 1959, עיראק 1989-2003). אמריקה צריכה:

• להתנגד לכל החרמות וסנקציות באזור
• להתנות סיוע בשיתוף פעולה כלכלי, לא בעמדות פוליטיות
• לתגמל דיבידנדים של שלום בסחר והשקעה מוגברים
• להכיר שכפייה לא עובדת; חילופין עובדים

השקעה במקום סיוע צבאי

• מעבר הדרגתי מסיוע צבאי לתמיכה בפיתוח כלכלי
• טיל שיוט אחד עולה כמו 2,000 מחשבים - בחרו במחשבים
• בניית תשתית אינטרנט וטכנולוגיה חינוכית
• תמיכה ביזמות ומערכות אקולוגיות של חדשנות

ד. מידול גישות חלופיות

מעבר לדיפלומטיה מבוססת איום

• התמקדות בהזדמנויות במקום באיומים
• הדגשת גזרים במקום מקלות
• תמיכה בבניית שלום עממי במקום רק ממשלה לממשלה
• הכרה שאזרחים בונים שלום; ממשלות רק מאשרות אותו

חילופי חינוך ותרבות

• הרחבת תוכניות פולברייט ותוכניות דומות
• תמיכה בקשרי חברה אזרחית
• מימון מחקר משותף בין אוניברסיטאות אמריקאיות, ישראליות ופלסטיניות
• קידום תוכניות בין אנשים דרך ארגונים לא ממשלתיים

VII. התמודדות עם מכשולים

א. קיצוניות משני הצדדים

תמריצים כלכליים נגד אלימות להבהיר את עלות האלימות :

• כל רקטה או פיגוע התאבדות עולים לשני העמים 1,500 דולר+ לנפש באובדן תיירות וסחר
• אירועי ביטחון מפעילים הפסדים כלכליים אוטומטיים
• שלום מייצר רווחי שגשוג הניתנים למדידה

דחיקת קיצוניים לשוליים דרך שגשוג

• הזדמנות כלכלית מפחיתה גיוס לתנועות אלימות
• אינטרס של מעמד הביניים ביציבות
• הדגמה ששלום מספק תוצאות טובות יותר מסכסוך

ב. חוסר אמון היסטורי

בניית אמון דרך שקיפות

• שיתוף קניין רוחני פתוח במיזמים משותפים
• חלוקת הכנסות שקופה מתיירות ירושלים
• ועדות פיקוח משותפות עם ייצוג מאוזן
• ניטור עצמאי של הסכמים

התחל קטן, בנה בהדרגה

• התחל עם יחסים עסקיים לפני פתרונות פוליטיים
• תן להצלחה כלכלית להדגים יתרונות של שיתוף פעולה
• השתמש במיזמים משותפים מצליחים כמודלים
• חגוג הישגים משותפים בפומבי

ג. מקלקלים חיצוניים

תמיכה אזורית

• שיתוף מדינות ערב בתמיכה בפיתוח כלכלי פלסטיני
• בנייה על הסכמי נורמליזציה עם איחוד האמירויות, בחריין, מרוקו
• השקעה טורקית וקטארית בשטחים פלסטיניים
• התמודדות עם השפעה איראנית באמצעות חלופת שגשוג

הקהילה הבינלאומית

• תמיכת האיחוד האירופי, או"ם, הבנק העולמי לפיתוח
• השקעה אסיאתית בתשתית (השתתפות בחגורה ובדרך הסינית)
• הסכמה בינלאומית רחבה התומכת באינטגרציה כלכלית של שתי מדינות

VIII. מדדי הצלחה

מדדים כלכליים

• צמיחת נפח הסחר הדו-צדדי
• מספר מיזמים משותפים שהוקמו
• הכנסות תיירות לירושלים
• צמיחת תמ"ג לנפש פלסטיני
• גישת שוק ישראלית למוצרים פלסטינים
• רמות תעסוקה חוצות גבול

מדדים חברתיים

• סקרי דעת קהל על עמדות כלפי שכנים
• השתתפות בתוכניות חילופין
• עמותות עסקים מעורבות יהודיות-ערביות
• ניתוח טון סיקור תקשורתי
• אירועי אלימות (מגמה יורדת)

מדדים פוליטיים

• יישום הוראות הסכם
• פתרון מוצלח של מחלוקות דרך מנגנונים משותפים
• הרחבת תחומי שיתוף פעולה
• קיימות של קואליציות שלטון התומכות בשלום

סיכום: מחרב לשגשוג

כמו חרבו של שלמה המאיימת לחלק את הילד, הגישה הנוכחית ליחסים ישראלים-פלסטינים מאיימת להרוס את מה ששני העמים אוהבים. האם האמיתית הייתה מוכנה לוותר על תביעתה כדי להציל את הילד. ישראלים ופלסטינים חייבים להיות מוכנים לוותר על תביעות מוחלטות כדי ליצור שגשוג משותף.

שלום לא מספיק. שלום הוא רק תנאי הכרחי לשגשוג. המטרה חייבת להיות שגשוג, עם שלום כנתיב להגיע לשם. כאשר שני העמים רואים ששיתוף פעולה מניב 1,500 דולר לאדם בשנה בעוד שסכסוך עולה את אותו הסכום, מבנה התמריצים משתנה באופן יסודי.

גישת המשא ומתן החדשני - בניית מפעלי עוגות במקום חלוקת עוגות - מציעה מסגרת מוכחת. סחר יוצר שלום דרך הבנה, תלות הדדית וחדשנות. האיחוד האירופי הפך מאות שנים של מלחמה צרפתית-גרמנית. יפן ובואינג יצרו שותפות מאיבה של מלחמת העולם השנייה. סטיב ג'ובס ובוב איגר בנו הצלחת דיסני-פיקסאר דרך דמיון שיתופי.

יזמים, חקלאים, מהנדסים ומשפחות ישראלים ופלסטינים יכולים לעשות את אותו הדבר. הם לא צריכים לחכות לפוליטיקאים שיעניקו שלום. אזרחים בונים שלום דרך חילופין מסחריים ותרבותיים. ממשלות פשוט מעניקות אישור רשמי למה שאנשים יוצרים.

הנתיבים המתוארים כאן - אינטגרציה כלכלית, דיאלוג מתווך, ירושלים כמוקד בינלאומי, קישוריות אזורית - הם גישות מעשיות ומוכחות. הן דורשות אומץ לדמיין שלום, חוכמה למבנה תמריצים נכון, וסבלנות לבנות יחסים בהדרגה.

כפי שכתב קיפלינג: "כאשר שני אנשים חזקים עומדים פנים אל פנים, אף שהם מגיעים מקצוות הארץ", הבדלים ניתנים לפתרון. האחריות אינה על ממשלות אלא על אנשים בודדים הבוחרים שיתוף פעולה על פני סכסוך, שגשוג על פני נקמה, ועתיד משותף על פני עבר מפולג.

השאלה אינה האם שלום אפשרי, אלא האם שני העמים רוצים שגשוג מספיק כדי לרדוף אחריו. התשובה, בסופו של דבר, נמצאת בידי אזרחים, לא פוליטיקאים.

_____________________________________

AND? is available for free at https://escholarship.org/uc/item/7524j2vk